Kişiselleştirme, hız ve veri odaklı karar alma çağında, bankalar artık sadece hizmet sunan değil; kullanıcıyı anlayan, yönlendiren ve öğrenen birer uygulamaya dönüşmek zorunda. 

Açık Bankacılık ve Yapay Zeka Neden Artık Ayrı Düşünülemez? 

Dijital dönüşümün hızlandığı günümüzde açık bankacılık ve yapay zeka, finans sektörünün tüm iş yapış şeklini yeniden tanımlıyor. Bankalar artık yalnızca işlem yapan yapılar olmaktan çıkıp, kullanıcı davranışlarını analiz eden, önerilerde bulunan ve geleceği öngörebilen dijital platformlara dönüşüyor. 
 
Bu dönüşüm yalnızca bir teknoloji yatırımı değil, aynı zamanda yeni nesil bankacılığın var olma şartıdır. Çünkü kullanıcı beklentileri değişti ve artık klasik bankacılık anlayışı yeterli değil. 
 
Bugün bir kullanıcı, bankasından sadece para transferi değil; kişisel asistan, finans danışmanı ve risk yöneticisi rolünü aynı anda üstlenmesini istiyor. Bu beklentiyi karşılayabilen tek yapı ise: Açık bankacılık ve yapay zeka entegrasyonudur. 

Açık Bankacılık: Veriye Açılan Güvenli Kapı

Açık bankacılık, kullanıcıların finansal verilerinin üçüncü taraf uygulamalarla güvenli şekilde paylaşılmasını sağlar. Bu API tabanlı yapı; inovasyonun, hızın ve kişisel deneyimin önünü açar. 
 
Bu yapı sayesinde:

• Kullanıcı verisi merkezileşir 
• Bankalar üçüncü parti hizmetler sunabilir 
• Mobil ve web uygulamalar daha akıllı hale gelir 
• Kullanıcı deneyimi kişiselleşir 

Ancak bu verinin gerçek değeri, yapay zekayla işlendiğinde ortaya çıkar. İşte bu yüzden açık bankacılık ve yapay zeka, birlikte anlamlıdır.

Yapay Zeka Finansal Deneyimi Nasıl Değiştiriyor?

Yapay zeka destekli bankacılık uygulamaları artık şu işlemleri gerçekleştirebiliyor: 

Neden Bankalar Birer Uygulamaya Dönüşmek Zorunda?

FinTech şirketleri, bankacılık deneyimini bir uygulama seviyesine taşıdı. Kullanıcı için artık önemli olan şey:

• Şube değil → deneyim 
• Müşteri temsilcisi değil → hız 
• Ürün değil → çözüm 
 
Bu noktada bankaların hayatta kalabilmek için dönüşmesi gereken yapı: 
Platform + Uygulama + Yapay Zeka + Açık Bankacılık 
 
Yani klasik bankalar artık şuna evrilmek zorunda:
Bir binadan ziyade, yaşayan bir dijital ürün… 
 
Ve bu ancak açık bankacılık ve yapay zeka ile mümkündür.

Gerçek Bir Kullanım Senaryosu 

Bir kullanıcı, farklı bankalardaki tüm verisini tek uygulamada topluyor. 
Yapay zeka onun yerine analiz yapıyor ve şöyle diyor: 
 
“Bu ay %18 gereksiz harcama yapıyorsunuz.” 
“Tasarruf potansiyeliniz: 3.200 TL” 
“En uygun yatırım: X fonu” 
 
Bu kullanıcı artık sadece banka müşterisi değil, kişisel finans sistemi kullanan biri haline gelmiştir. 
 
Bu deneyimin adı: Açık bankacılık ve yapay zeka

Türkiye’de Açık Bankacılık ve Yapay Zeka

Türkiye’de BKM’nin yürüttüğü açık bankacılık altyapısı ve TCMB regülasyonları, bu dönüşümü hızlandırmıştır. 

Özellikle:
 
• ÖHVPS projeleri 
• Ödeme İste (Payment Request) sistemleri 
• API ekosistemi 
• Yapay zeka destekli fraud sistemleri 
 
Bankaların artık bu dönüşüme dahil olmaması bir seçenek değil, yok olma riskidir.

Dünyada Açık Bankacılık + Yapay Zekayı En İyi Kullanan Dijital Banka Örnekleri

Açık bankacılık ve yapay zekanın birlikte çalıştığı en başarılı örnekler, fiziksel şubesi olmayan (branchless / neobank) yapılardır. Bu bankalar, kendilerini baştan sona bir yazılım ürünü olarak konumlandırmış ve tüm mimarilerini API, veri ve yapay zeka üzerine kurmuştur. 

Revolut – API-First ve AI-Driven Global Neobank

Genel Profil

• Kuruluş: 2015 – Birleşik Krallık
• Müşteri sayısı: 40+ milyon kullanıcı (2024)
• Hizmet verilen ülke: 40+

Kullandığı Teknolojiler

• API-First mimari (açık bankacılık entegrasyonları)

• Makine öğrenimi tabanlı harcama sınıflandırma

• Gerçek zamanlı fraud detection (ML tabanlı)

• Kişiselleştirilmiş finansal öneri motorları

• Bulut-native mikroservis mimarisi

Yapay Zeka Kullanım Alanları

• Kullanıcı harcamalarına göre otomatik bütçe analizi

• Anomali tespiti (şüpheli işlem algılama)

• Dinamik limit ve risk skorlama

• Kullanıcı davranışına göre ürün önerileri

Açık Bankacılık Rolü

• Farklı banka hesaplarının tek uygulamada toplanması

• Üçüncü parti fintech servisleriyle API entegrasyonu

Revolut, bankayı bir “finans süper uygulaması” haline getiren en net örnektir.

N26 – Gerçek Zamanlı Veri + Yapay Zeka Odaklı Bankacılık

Genel Profil

• Kuruluş: 2013 – Almanya

• Müşteri sayısı: 8+ milyon

• Avrupa merkezli tam lisanslı dijital banka

Kullandığı Teknolojiler

• Event-driven architecture

• Gerçek zamanlı veri akışı (stream processing)

• ML tabanlı kredi risk analizleri

• Davranışsal analiz (behavioral analytics)

Yapay Zeka Kullanım Alanları

• Kredi ve overdraft risk değerlendirmesi

• Fraud ve kimlik doğrulama süreçleri

• Harcama alışkanlıklarına göre kişisel finans içgörüleri

Açık Bankacılık Rolü

• PSD2 uyumlu veri paylaşımı

• Kullanıcı onayıyla çoklu banka verisi analizi

N26, “anlık içgörü + mobil deneyim” yaklaşımının Avrupa’daki en güçlü temsilcisidir.

Monzo – Kullanıcı Davranışını Öğrenen Banka

Genel Profil

• Kuruluş: 2015 – Birleşik Krallık

• Müşteri sayısı: 9+ milyon

Kullandığı Teknolojiler

• Machine learning tabanlı kategorilendirme

• Feature store & real-time analytics

• Open Banking API’leri

• Mikroservis + Kubernetes altyapısı

Yapay Zeka Kullanım Alanları

• “Predictive cash flow” (nakit akışı tahmini)

• Harcama alışkanlığına göre erken uyarılar

• Otomatik tasarruf senaryoları

Monzo, bankacılığı bir “kişisel finans koçu” seviyesine taşıyan örneklerden biridir.

Nubank – Yapay Zeka ile Ölçeklenen Finans

Genel Profil

• Kuruluş: 2013 – Brezilya

• Müşteri sayısı: 90+ milyon

• Latin Amerika’nın en büyük dijital bankası

Kullandığı Teknolojiler

• Büyük veri + ML tabanlı kredi skorlama

• AI destekli müşteri destek sistemleri

• Açık bankacılık entegrasyonları

• Tamamen cloud-native altyapı

Yapay Zeka Kullanım Alanları

• Kredi onay süreçlerinin otomasyonu

• Fraud detection

• Müşteri yaşam boyu değer (CLV) analizi

Nubank, yapay zekanın finansal kapsayıcılık yaratmadaki gücünü gösteren en büyük örneklerden biridir.

Bankacılık Teknolojileri – Teknik Öne Çıkanlar 

Ortak Teknik Mimari: Bu Bankalar Ne Yapıyor?

Bu başarılı dijital bankaların tamamında ortak olan mimari yapı şudur:  

Teknik Stack Ortaklıkları

• API-first / Open Banking uyumlu tasarım

• Mikroservis mimarisi

• Bulut tabanlı altyapı (AWS / GCP / Azure)

• Gerçek zamanlı veri işleme

• ML modelleri için MLOps süreçleri

• Event-driven sistemler

Yapay Zeka Katmanları

• Fraud detection (ML / anomaly detection)

• Kredi ve risk skorlama

• Kişisel finans öneri motorları

• NLP tabanlı chatbot & asistanlar

• Davranışsal analiz ve tahminleme  

Bu yapı sayesinde bankalar artık: 
“Ne oldu?” değil,  
“Neden oldu ve sonra ne olacak?” sorusuna cevap verebilmektedir.  

Önümüzdeki dönemde kazananlar: 
 
✅ Açık bankacılık altyapısını kuranlar 
✅ Yapay zekaya yatırım yapanlar 
✅ Kullanıcıyı merkeze koyanlar 
✅ Uygulama gibi düşünen bankalar olacak 
 
Kısacası: Bankalar artık yazılım şirketi gibi düşünmek zorunda. 
 
Çünkü geleceğin bankacılığı şu formülle ilerliyor: 
Açık Bankacılık + Yapay Zeka + Uygulama Deneyimi = Yeni Nesil Finans 

• Şube sayısı değil

• Ürün çeşitliliği değil

Veriyi anlayabilme ve yapay zeka ile aksiyona dönüştürebilme yeteneğidir.

Açık bankacılık bu veriyi mümkün kılar, yapay zeka ise onu değere dönüştürür. 

Bu yüzden geleceğin bankaları:
Kendini bir kurum değil, bir yazılım ürünü olarak görenler olacak

Kaynaklar

• European Banking Authority – Open Banking Framework

• BKM – Açık Bankacılık Standartları ve API Dokümantasyonu

• World Economic Forum – AI in Financial Services

• McKinsey – Global Banking AI Transformation

• Accenture – The Future of Open Banking

• Revolut Annual Report & Tech Blog

• N26 Engineering Blog

• Monzo Tech Blog

• Nubank Engineering & Investor Reports